José Mujica is een unieke president. Hij woont in hetzelfde eenvoudige huisje waar hij al dertig jaar heeft gewoond. Hij rijdt in een oude auto, maar is vooral heel authentiek in zijn visie.

Als voormalig bankrover stal hij niet voor zichzelf maar om de corrupte banken aan te pakken en hun geld voor betere zaken te gebruiken.

Critici vinden hem te ‘romantisch’ maar het feit blijft dat hij doet wat hij zegt, voorbijgaat aan uiterlijk vertoon en politieke spelletjes en 90% van zijn salaris aan de armen geeft.

Ede staal

Onnavolgbaar wist Ede Staal de sfeer weer te geven van zijn jeugd op het platteland in Groningen.

Zijn liedjes ademen een sfeer van een vervlogen tijd.  De ruimte, de lucht, het licht, de geuren, alles is vertrouwd, is koestering, vertelt van een wereld waarin hij volkomen geborgen was.

Ongepolijst raakt hij nog steeds bij velen een diep verlangen naar eenvoud, authenticiteit en geborgenheid aan.

Scheppen als levensdoel

Voor een kunstenaar bestaat er niets mooiers dan zich zo te kunnen uiten dat het meest wezenlijke van zijn of haar gevoel tot uiting kan worden gebracht.

Dit te kunnen en te beleven is het verlangen van het scheppen zelf. Wie dit ervaart, voelt de ontstijging van elk ander aards geluk..

Jessey Norman verwoordt het heel mooi aan het einde van dit filmpje.

De schaduwzijde van prijzen en waardering

Een van de meest inspirerende wetenschappers was Richard Feynman. Zijn colleges waren heel geliefd en tot de laatste plaats bezet. Van heinde en verre kwam men om naar hem te luisteren omdat hij als geen ander ingewikkelde materie kon terugbrengen tot voorstelbare stof.

In dit filmpje legt hij uit waarom prijzen hem niets zeggen. Openhartig en gedreven legt hij de vinger op een veel voorkomende etterende zweer in de wereld van eerbetonen en andere vormen van maatschappelijke waardering.

Vrijheid als ultieme kunst

Eén van de meest oorspronkelijke kunstenaars is ongetwijfeld Anton Heyboer. Als geen ander spotte hij met de serieuze beeldende kunst waarin zo vaak de ordinaire commercie en de ‘elite’ samenkomen.

Wars van deze opstelling schiep hij vanuit de vrijheid van zijn gevoel door alle regels te tarten en zijn werk heel goedkoop aan te bieden in zijn winkel.

In dit filmpje met André van Duin blijft hij volkomen zichzelf en André weet op meesterlijke wijze mee te gaan in het onvoorspelbare gedrag van zijn gastheer.

Vergelden of veranderen

Misdadigers worden gestraft door de maatschappij. Het volk vraagt om wraak, vergelding, genoegdoening. In Amerka mag je zelfs de executie bijwonen als onderdeel van je vergeldingsbehoefte.

In Finland pakken ze het heel anders aan. Daar wordt iemand ook gestraft, maar tegelijk de kans gegeven zich te beteren, zijn fouten in te zien en actief te werken aan een andere toekomst. Een aanpak die het beste in de mens baar boven haalt.

Niemand ontkomt aan zijn verkeerde keuzen. In persoonlijke zin zullen we die allemaal weer willen goedmaken. Of we nu door de maatschappij gestraft worden of niet. Ergens voelen dat dit innerlijke herstel de enige weg is om verder te kunnen komen. De Finse methode activeert dit zelfherstellende verlangen.

volledige erkenning van wie je bent

Het mooie van dit verhaal is de gelaagdheid die er in verbogen ligt. Om wie gaat het hier eigenlijk? Om de patiënt of om de dokter? Wie van deze twee moest dit vooral meemaken?

Meestal zijn bijna-dood-ervaringen positief geladen. En ook dan speelt zich iets wonderlijks af: iedereen die het meemaakt wil daar onmiddellijk blijven. Geliefde, geziin, familie, vrienden, ze worden in een flits verruild voor de wereld daar. Waarom is dat? Het is omdat de mens daar volledig erkend wordt. Daar is geen vooroordeel, geen  kritiek of onveiligheid. Daar is alleen volledige erkenning van wie je bent. Een ongekend gevoel van bevrijding voor de op aarde levende mens.

de wonderlijke kracht van de eigen weg

Sommige mensen beginnen aan veel, maar houden na verloop van tijd er weer mee op. Het is niet wat ze zochten. Onaf blijft hun verlangen. Hun leven.

Enkelen kiezen al jong voor iets en blijven ermee verbonden. Onafgebroken zijn ze met dat ene bezig, ze maken een ontwikkeling door, ze geven niet op totddat ze het gevonden hebben.

Het verschil tussen de eerste en de tweede persoon is dat de eerste verlangt indruk op anderen te willen maken. De tweede persoon komt juist steeds losser van anderen te staan, wat ze er ook van vinden, de eigen weg wordt onvermoeibaar voortgezet.

Levende kennis voel je als je het hoort

Eén van de grootste vertellers van verhalen is ongetwijfeld de schrijver en filosoof George Steiner.

Met zijn karakteristieke stem, zijn bijzondere aandacht voor details, maar vooral door het plezier dat hij beleeft om zijn kennis naar voren te brengen, neemt hij je mee met zijn denkbeelden, ervaringen en uiterst persoonlijke zienswijze op het bestaan.

het geweten dat liever niet gehoord wordt

De voormalige minister van financiën van Griekenland, Yanis Varoufakis, houdt hier een vurig pleidooi voor de non-profit organisatie Wikileaks. Een platform waarop anonieme klokkenluiders hun verhaal kunnen doen. Om daarmee de verborgen en vaak duistere zijde van regeringen, bedrijven instellingen over het voetlicht te brengen. 

Waarom anoniem? Dat is de kritiek vaak op deze organisatie, maar Julian Assange en anderen zijn het levende voorbeeld wat er gebeurt als hun openbaring wel een afzender heeft.

Familiediner

Dieren hebben geen humor. Ze hebben het niet nodig.

In tegenstelling tot wij mensen. Humor is essentieel voor ons. Het draagt ons door moeilijke tijden, het relativeert onze conclusies.

Maar vooral kunnen we weer even het kind zijn, onbekommerd ons laten gaan in vrolijke gekkigheid.

De snelheid van ons bestaan

We leven. We hebben plannen. We hebben meningen. We trekken onze conclusies.

Snel gaat het. We hebben moeite het bij te houden. We proberen ook sneller te leven. Meer te doen. Erbij te zijn. Ons in te spannen alert te zijn.

En toch. Veel ontgaat ons. Het is al weer weg voordat we het in de gaten hadden. Voordat we er ons bewust van waren. De volgende keer dan. Misschien zijn we dan op tijd.

Levenskennis vanuit alle hoeken van de wereld

Bij elke moeilijkheid die we in het leven te verwerken krijgen, zullen we ons kunnen richten op de ervaringen en inzichten die eerder en elders zijn opgedaan.

Niet dat daardoor de moeilijkheden zullen verdwijnen, maar ze komen soms wel in een ander perspectief te staan.

Angst kan worden gekalmeerd, boosheid getemperd, teleurstelling wat minder bitter gevoeld. 

Niets gaat sneller voorbij dan een half leven

Een half leven is zo geleefd. Het gaat vanzelf. Je bent druk, je hebt zo  veel plannen, je denkt dat het allemaal zal lukken.

Tot anders blijkt. Tot de tijd sneller ging dan je ooit kon vermoeden.

Een vol leven hebben is niet gelijk aan een volle agenda hebben.  Volheid speelt zich af waar je in echtheid bent. Niet bijzonder misschien, maar wel eerlijk tegenover jezelf. Niet indrukwekkend voor anderen, maar wel onvervangbaar voor jouw werkelijkheid.

De magie van muziek

De kracht van muziek komt goed tot uiting doordat ze zelfs diep dementerende mensen weer tot leven kan wekken.

Muziek spreekt de taal van de eindeloze tijd en reist van herinnering naar herinnering, springend als een kind dat zich door geen grens laat tegenhouden.

Levend als  het voorjaar dat elke ingeslapenheid weer tot bloei aanzet.

a trouble's a ton, or a trouble's an ounce

We sterven zoals we leven.  En leven is hier dan vooral: de wijze hoe je met je moeilijkheden omgaat.

Misschien is het wel zo: hoe lichtvoetiger we met het zware in het leven omgaan, niet ontkennend of wegwuivend, maar echt dragend in lichtheid, hoe meer we de angst voor de dood verliezen.

We zijn immers al vele keren aan onze weerstand gestorven? En hebben daardoor ook al vele keren afscheid  van ons zelfmedelijden genomen?

Waar bezieling gloeit, verdwijnt de angst

In deze toespraak voelde ds. King scherp aan dat zijn leven op het spel stond. Desondanks voerde hij zijn opdracht tot het laatst toe uit, gedragen door zijn geloof en gesteund door de hoop en inspiratie die hij op anderen wist over te brengen.

De volgende dag werd hij vermoord.

Is hij te vroeg gestorven? Of was dit precies wat er moest gebeuren om zijn leven en werk des te indringender te kunnen laten voortleven?

soldaten bestaan niet, er zijn alleen mensen

Al maanden liggen ze tegenover elkaar: de Fransen en Engelsen en de Duitsers. Het is koud in de loopgraven, het is kerstavond 1914. Dan gebeurt er iets dat deze geharde mannen spontaan verandert.

Een paar dagen zonder vijand en met lichtheid, vrolijkheid en broederschap volgt. Dan krijgt de legerleiding het in de gaten en moeten ze  terug in hun soldatenbestaan. Even waren ze als gewone mensen.

Op ware gebeurtenissen gebaseerd.

Volwassen wil in kindervorm

In deze test wordt duidelijk hoe strategisch hele jonge kinderen al kunnen denken. De een houdt zich aan de afspraak, de ander sjoemelt een beetje en de derde trekt zich er niets van aan.

Duidelijk is wel dat deze berekenende reacties voortkomen uit een volwassen wil. In hun expressie schijnt al de volwassene door die ze later zullen worden.

Kleine kinderen bestaan alleen als vorm, de inhoud is echter al heel oud.

Het leven, de liefde en de dood

Dit lied bezingt een ode aan het leven. Bedankt voor het leven, dat me zoveel heeft gegeven.

Het is geschreven door Violeta Parra, een Chileense zangeres die grote invloed had in de roerige jaren zestig en zeventig in Chili.

Toen ze vijftig was, pleegde ze zelfmoord. Haar grote liefde had haar verlaten. Het was een wond die te diep voor haar was.

De oude meester en de leerling

Krishnamurti, de leraar die nooit een leraar heeft willen zijn, nooit een volgeling heeft gewild, maar juist daardoor zo overtuigend en onafhankelijk denkend velen heeft geïnspireerd.

Hier in gesprek met een kind, hem wijzend op de belangrijkste waarden in het leven.

Ernstig, eerlijk, gelijkwaardig zoals alleen een werkelijk liefdevol mens dat kan.

Iedereen groeit bij een beetje aandacht

Johnny Cash gaf regelmatig optredens in gevangenissen. Het lot van de  gevangen trok hij zich sterk aan.

De opname in San Quentin is legendarisch doordat deze gevangenis in vele opzichten (oud, kleine cellen, streng regime) berucht was. 

Hier brengt hij een eerbetoon aan de gevangenen door hun deprimerende omstandigheden te bezingen. En ze door deze erkenning als mens en vriend te inspireren.   

Verborgen voor elkaar, gevangen in onszelf

Eén van de wonderlijkste artiesten is ongetwijfeld Marcel Marceau. Zonder woorden vertelt hij het verhaal van de mens die zich via allerlei maskers aan de ander presenteert.

Maar ook geeft hij  prachtig commentaar op ons gedrag door te laten zien wat er gebeurt als een bepaald masker te vast gaat zitten.

Kracht, tederheid, humor en een fabelachtige techniek komen samen in deze onovertroffen mimespeler.

oude tijden in een jong kind

In dit filmpje is goed te zien hoe een jong kind al diepe herinneringen in zich draagt. De uitvoering zelf is vol gebreken, maar de melodie raakt hem diep, verbindt hem met andere tijden waarin deze sonate hem met een geliefde verbond. Heeft hij toen iemand verloren? Huilt hij daarom? Het is zijn geheim, zijn diepte, zijn verleden.

Het maakt ook duidelijk dat we als ouders onze plaats moeten beseffen: we zijn passanten van elkaars herinneringen. De ouder in dit filmpje probeert hem te troosten, maar dit is juist niet goed. Laat het kind in zijn herinnering. Daarmee verwerkt het op de meest onbesmette manier. Hier is verdriet te zien, maar ook schoonheid, diepte, oude tijden om te respecteren.