Vraag

 

De laatste tijd ben ik erg gefascineerd door het begrip ‘je geweten’.
Wanneer ik naar mijn geweten luister, betekent dit dat de keuzes die ik maak niet altijd de makkelijkste zijn, maar wel als goed of noodzakelijk aanvoelen. Toch ben ik er ook een ster in om mijn geweten te ontkennen.
Vanuit mijn beroep lees ik vaak dat het geweten verklaard wordt vanuit de opvoeding en de normen en waarden die vanuit de ouders zijn doorgegeven.
Mijn vraag is: Hoe weet je wanneer je geweten gebaseerd is op je eigenheid en wanneer je ‘geweten’ gebaseerd is op je opvoeding?

.

Antwoord

 

Om de vraag goed te kunnen beantwoorden, zal eerst duidelijk gemaakt moeten worden wat het geweten is.
Het geweten is het verwerkte deel van ons innerlijk. Het deel dat zijn ervaringen uit het verleden heeft verwerkt en omgezet in weten. Onomstotelijk en ingezonken weten. Dit weten is uiterst persoonlijk afgesteld, dus een ieder heeft zo zijn eigen ‘wetenschap’.
Het geweten is dus niet gevormd door de invloed van de opvoeding of de maatschappij maar door de persoonljke strijd die in het verleden is gevoerd met talloze gebeurtenissen en die alle tot ‘verstaan’ zijn gekomen. Het geweten zou je ook de ‘in-kennis’ kunnen noemen.
Invloeden vanuit de jeugd of de maatschappij kunnen wel raakvlakken hebben met het eigen geweten en dan wordt dat wat al geweten is, herkend en bevestigd.
Voordat een verwerking tot weten (geweten) kan overgaan, is er een lange weg gegaan. Een lange weg van vele keuzen, teleurstellingen, misstappen en moeilijkheden. De oogst van deze lange weg is het geweten. Daar zijn al deze ervaringen tot een innerlijke zekerheid geworden.
 

 

 

De kracht van het geweten

De kracht van het geweten is heel sterk. Een ieder heeft daarin zijn grenzen opgebouwd.
Sommige mensen zijn niet in staat tot doden. Het geweten zorgt hiervoor want het weet te goed wat de gevolgen zijn van deze daad.
De werking van het geweten gaat voorbij elke vorm van beïnvloeding. Dit wordt ondermeer duidelijk doordat sommige mensen onder hypnose niet tot bepaalde handelingen aan te zetten zijn. Hun geweten weigert en zorgt ervoor dat ze zelfs in deze staat van halfbewustzijn hun gewetensgrens niet zullen overschrijden.
Het geweten ontkennen is dus niet mogelijk.
In het huidige leven werken we echter aan de groei van ons toekomstige geweten. Deze gevoelslaag ligt dus om het geweten heen.
Alles wat we in dit leven kunnen verwerken, zullen we in een volgend bestaan als innerlijk erfgoed bij ons dragen.
Het is in het gevoel dat de keuzen plaatsvinden waar deze vraag mee te maken heeft. Hoe meer deze keuzen een gevoel van noodzakelijkheid in zich hebben, hoe dichter ze zich bij het geweten bevinden. (zie tekening)
Dit soort keuzen vallen als het ware al onder de uitstraling van het geweten maar laten nog altijd ruimte om te marchanderen. Deze keuzen en alle gevoelens en emoties die hierbij horen, behoren tot de strijd die gevoerd moet worden voordat de verwerking volledig is geworden en tot het geweten kan worden toegelaten als overwonnenheid.

Het antwoord is daarom: dat waarvan je zeker bent en er geen enkele twijfel meer in je innerlijk bestaat, dat deel behoort tot je geweten. Al het andere is er naar op weg. Inventariseer bij jezelf op welke gebieden je jezelf tot geweten hebt gemaakt en maak op basis daarvan je huidige, meer gevoelsmatige keuzen. Je weet dan duidelijker wat je doet als je tegen je gevoel ingaat: je vertraagt de groei van je volgende geweten.
De rol van de opvoeding of de maatschappij is dus bevestigend of ontkennend, maar niet doorslaggevend. De kracht van je geweten heb je zelf al opgebouwd en dat verklaart ook waarom sommige kinderen uit hetzelfde gezin gewetensvoller zijn dan andere. Het is de weerslag van hun innerlijke evolutie.

Theije Twijnstra