Iedereen heeft wisselwachters in zijn leven.
Mensen die op specifieke momenten in het bestaan
precies die invloed hebben zodat we onze richting kunnen kiezen.
Vaak weten ze hiervan zelf niets af.

.

Meester J.H.F. Eijsselstein was voor mij een wisselwachter.
Hoofdmeester van de basisschool,
erudiet, wijs, kalm maar zeer gezaghebbend.
Voor hem wou je je best doen,
alleen maar tienen halen.
Welke wissel hij in mijn leven verschoof, weet ik niet.
Misschien alleen maar zijn aanwezigheid na een jaar
in de klas te hebben gezeten bij een heel andere meester
die zo kwaad kon worden dat hij rood aanliep
en daarbij zo hard schreeuwde en buiten zinnen raakte
dat hij de bijnaam Hitler had.
Ja, na Hitler was het wel fijn in een klas te komen
waar het rustig was,
en waar op bijzondere dagen op zolder met de toverlantaarn
een film werd gedraaid
waarbij hij dan heel mooi kon vertellen.
Zoals van de reizen die hij maakte.
‘In de tropen regent het zo hard dat je de overkant van de straat niet meer kunt zien.’
Meester J.H.F. Eijsselstein krijgt postuum mijn saluut en mijn buiging.

.

De tweede wisselwachter was de tekenleraar op de HBS,
de heer Pim Leuthoff.
Bij hem mocht ik een keer ’s avonds langskomen
met tekeningen en schilderijen.
Hij was er zo enthousiast over dat hij er ter plekke lijsten omheen maakte.
‘Je moet naar de kunstacademie,’ zei hij.
Dankzij zijn aanbeveling ontsnapte ik aan het benauwende
en kleinburgerlijke klimaat van een HBS
waarin stijve vormelijkheid en intellectueel snobisme de standaard waren.
Wat een bevrijding om dan bij kunstenaars
en zij die dachten het te worden,
terecht te komen.
De tegenstelling kon bijna niet groter.
Hier was geen directeur bij wie je op het matje moest komen
maar een jongensachtige professor die als ideaal had
‘een cirkel om de opleiding te toveren
waarbinnen iedere student zijn eigen vrijheid zou kunnen vinden.’
Ook Pim Leuthoff dank ik met terugwerkende kracht en warme herinneringen.

.

Simon Vinkenoog was de derde wisselwachter.
Als puber bewonderde ik zijn optredens
waarin hij zichzelf opzweepte
en samen met action-painters naar nieuwe combinaties zocht
van poëzie en beeldende kunst.

.

Later, in een zwarte nacht,
net gescheiden en door mijn schoonvader afgezet
bij het meest desolate pension van Arnhem,
ik zie nog de versleten traptreden waarop een vale vloerbedekking
zompig was van het vele verdriet en de talloze eenzame bewoners
die eroverheen waren gelopen,
toen ik eindelijk op de derde verdieping de kamer betrad.
Een al even aftandse kamer die nooit van iemand zou kunnen worden,
gemeubileerd met geschimmelde anonimiteit,
met een wastafel met daar omheen een vergaan gordijn,
en ik met alleen een koffer en vele tranen.
Hoe kom ik ooit door deze nacht? dacht ik.
Nooit voelde ik me meer alleen dan toen.
En tussen de paar boeken die ik bij me had,
was het boek Liefde van Simon Vionkenoog.
Hij had het in een roes geschreven en ik las het eveneens in een roes.
Dit boek hielp me door de nacht.

.

Vele jaren later, ontmoette ik hem
en kon ik hem persoonlijke bedanken voor zijn rol op dat cruciale moment in mijn leven.

.

Wisselwachters zijn er om ons duidelijk te maken
dat we vele levens in gezamenlijkheid hebben.
Ze komen uit andere tijden en precies op die momenten waarop het aankomt.
Soms is het maar een blik,
een kort woord,
een enkele opmerking.
Vaak weten ze helemaal niet hoe ver hun invloed reikt.
Maar hoe ze ook tevoorschijn komen in ons leven,
één ding maken ze voor mij heel duidelijk:
het leven is geen enkeltje.
Het is een eindeloos retour naar onszelf.

.

(c) Theije Twijnstra